بسم ا. الرّحمن الرّحیم
کشور عزیز ما ایران ، کشوری کهن و باقدمت چند هزار ساله دارای آثار باارزش و گرانقدر اسلامی و تاریخی و فرهنگی و تفریحی است و باید روش های جلب گردشگر داخلی و خارجی را مهیّا و در ترویج این صفت و شناسایی به هر وسیله با ابزار مدرن علم روز ، اطّلاع رسانی همگانی و وظیفه شناسی و احساس مسئولیت پذیری در این مورد شود و از این راه جذب سرمایه کلان برای ترقّی و پیشرفت کشور و حتّی موجب خودکفایی و استقلال اقتصادی و دیگر جوانب ذیربط می شود که بیشتر از سایر صنایع سودآوری حاصل می آید . کشوری که مملو از وفور این نعمات است باید بی نیاز و خودکفا باشد و کسب درآمد شود ؛ علاوه بر سایر منابع و منشأ ثروت و مال اندوزی باشد . اگر اقتصاد و دانش به همراه یکدیگر باشد ، هیچ گونه تحمیلی بر آن ملّت مقتدر و مقاوم و با بصیرت از کفّار و مشرکین وارد نمی شود . اقتصاد قوی اقتدار و افتخار ملّی است .
حدود و موقعیّت :
روستای یام در 4 کیلومتری شمال شهرستان فاروج واقع است و از شمال به شهر تیتکانلو بخش خبوشان و از مشرق به روستای حاجی تقی و از مغرب به روستاهای نجف آباد و برگرد و از جنوب به شهرستان فاروج در استان خراسان شمالی منتهی می شود . به زبان کرمانجی صحبت می کنند و مردمی خونگرم و مهربان و مهمان نوازند .
طرح هادی در آن جا صورت گرفته است . این روستا زادگاه این حقیر است و با معرّفی آن حقّ ناچیز و کمی درباره ی آن که بتوانم انجام و ادای احترام بنمایم که بیشتر از آن حق به من دارد و از عهده ی ارادت و ابراز احساسات و دوستی نسبت به آن ناتوانم .
مردم آن به کشاورزی و دامداری و عدّه ای معلّم و کارمند در ادارات و صنایع و کارهای مختلف در سایر شهرها هستند .
محصولات کشاورزی مانند گندم و جو و کشت های فصلی مانند گوجه فرنگی و زعفران و چغندر و یونجه برای دام ها ، محصولات دامی و فرآورده های لبنی و .
آبیاری کشتزار از طریق چاه های عمیق و نیمه عمیق آب و طرح آبخیزداری جمع آوری آب در استخرها (آب باران) . دارای باغ های انواع انگور که بیشتر آن ها را کشمش می کنند و کمی از آن تر و تازه فروخته می شود .
روش کاشت و برداشت با ابزارآلات و ادوات مدرن کشاورزی انجام می شود .
در گذشته قنات بود و از آب آن ها برای آبیاری استفاده میشد ؛ اکنون قنوات خشک شده و آب ندارند . رودخانه های اترک از جنوب و کوران اسفجیر از کردیه و ترکیه ی این روستا می گذرند .
شهدا :
این روستا چند شهید در دفاع مقدّس و جنگ تحمیلی غرب و کفّار به ایران توسّط صدّام حسین کافر و ملعون و مزدور استکبار و صهیونیزم بین المللی شرق و غرب ملحد تقدیم نموده اند و همچنین شهید مردمی در به وجود آمدن انقلاب اسلامی دارند . این شهدا عبارتند از : سردار جلال موفّق - بهرام میهن - محمّدتقی صبح خیز - حسن گلپرور - عبّاس عبدی - عبّاسعلی عبّاسی - رسول قربان پور و محمّدتقی سبحان پور .
ان شاء ا. با سالار شهیدان امام حسین (ع) در قیامت محشور و از شفاعت ایشان مستفیض شوند .
نصّ قرآن کریم است که نپندارید کسانی که در راه خدا کشته شده اند مرده اند ؛ بلکه در نزد خداوند روزی می خورند .
روستای یام زادگاه شهید سردار جلال موفّق است .
محلّات :
روستای یام دارای چندین محلّه است و برخی از آن ها : دری کله - اورته کله - اسماعیل آباد - علی آباد خراب - یانی تپّه - قره چشمه - تپّه - سه گوشان - پایه له - قرقاب - ملک آباد - تپّه شیخان - کوچه گالیان - کلاته اسماعیل خان - کلاته جعفربیک - کلاته شیخکانلو - کلاته عبدا. آباد - اورنچه یره - درازه - یان برق - داش خانه - باغ قلّان - آیش اوّل - آیش اورته - آیش قلّان - باغ باشان - چمن لیلی - طوییل - دهیوز.
صنایع دستی :
درگذشته صنایع دستی رونق داشت ؛ مانند : گلیم و جاجیم بافی و قالی و فرش از پارچه های غیرمصرفی مانده از لباس ها - گلدوزی - جوراب و پیتاوه بافته از پشم (ساق بند) را در زمستان و کارهای بازحمت می پوشانده - کیسه های بافتنی از پشم برای تمیز کردن بدن در حمّام استفاده میشد و جوال و خورجین از پارچه های سرقیچی و اضافه ی خیّاطی - مچ بند و .
آداب :
آداب و رسوم در کشور ما از تنوّع ویژه ای برخوردار است و این روستا هم رسوم مختص به خود دارد . چند نمونه از آن ها عبارتند از :
علم گردانی :
یکی از آداب عزاداری علم گردانی است . روستای یام ، ماه های عزا ، محرّم و صفر را با بهترین نحو عرض ارادت و ابراز محبّت و مودّت به خاندان عصمت و طهارت (ع) را در شادی شان شاد و مسرور و در حزن آنان غمگین و محزون و عزادارند ؛ به ویژه در شهادت حضرت اباعبدا. الحسین (ع) و یاران و اصحاب باوفایش سنگ تمام می گذارند و سوگواری می نمایند .
در روز اوّل محرّم ، مردم با افراشتن و حمل علم و پوشیدن لباس سیاه ، حالت حزن به خود گرفته و به در خانه ی اهالی روستا می روند و نذورات و هدایا را جمع آوری می نمایند و در مدّت 15 شبانه روز از اوّل محرّم هزینه های مسجد و عزاداری صرف می شود .
شبیه خوانی :
شبیه خوانی این روستا مشهور است و از جاهای دور به ویژه در روز عاشورا برای تماشای آن به این جا می آیند و در پایان با دادن ولیمه حلیم که در منطقه معروف است ، پذیرایی و اکرام می شوند .
بعضی از پیشکسوتان و پیرغلامان و تدارکات و مدّاحان و نوحه خوانان مرحوم شده اند و در رحمت الهی آرمیده اند و ان شاء ا. غفور الرّحیم آنان را با پیشوای شان سالار شهیدان (ع) و شهدای کربلا در یوم الورود محشور و از شفاعتش نصیب و مستفیض عنایت فرماید .
تعزیه خوانی یکی از روش های عزاداری آیینی و سنّتی است که در کشور ما صورت می گیرد .
شبیه خوانان روستای یام حرفه ای و با مهارت و هنرمندی و مدیریّت و تدبّر و با وسایل و ابزار مجهّز و باشکوه تر اجرا می نمایند .
اسامی عزیزان ارجمند و بزرگواران ، ذاکرین و مدّاحان و تعزیه خوانان و پیشکسوتان و تدارکات و مرثیه سرایان و نوحه خوانان و پیرغلامان امام حسین (ع) روستای یام : آقا بزرگ حسینی - سیّد علی اصغر حسینی - ملّاولی صحرایی - حاج علی اکبر آدینه - حمزه ابراهیم زاده - حاج برات محمّدیان - مرادخان فخرایی - کربلایی شاه اسماعیل زاهدی - حجی محمّد مغربی - علی موحّد - رجبعلی بدری - حاج مسلم نوروززاده - حاج امیر رهنما - برات محمّد معمّری - حاج حجی محمّد منصوری - کربلایی عبّاس آدینه - کربلایی غلامرضا ملّایی - حاج محمود محمّدیان - کربلایی شیخ حسن خادم - کربلایی علی صحرایی - کربلایی برات ثالث - کربلایی ملّاعبّاس صبح خیز - کربلایی امیر بیگی - سعادتقلی رهنما - مهدی آدینه - رمضان ذرّه پرور - قنبر معمّری - کربلایی حمید خوش کلام - سلطانعلی معمّری - رمضان مهاجر - روح ا. آدینه - کربلایی محمّدرضا صحرایی - حاج اسماعیل دنیوی - علی اصغر عزیزی - ابراهیم دنیوی - علی حسین ذرّه پرور - محمّد پولادی - هادی آدینه - یدا. آدینه - مرتضی آدینه - حاج علی کبودی - یوسف خان مستان - کربلایی حسینقلی رضایی - بابا علی ملّایی - علی رشیدی - علی محمّد خسته جوزان - علی خسته جوزان - کربلایی علی اصغر خادم - رمضانعلی غفوری - علیرضا خندان - احمد ندیمی و .
تعزیه خوانان روستای یام چنان صحنه های دلخراش شهادت امام حسین (ع) و یارانش را با زیبایی خاص و ماهرانه تداعی و مجسّم به تصویر می کشند که گویا صحرا و دشت پربلای کربلای معلّی را تجسّم عینی بخشیده و ارتباط قلبی با پروردگار برقرار کرده و با معنویّت مزیّن نموده و خیلی اشک آور و گریه خیز و با اندوه و غم می باشد .
گروه های شبیه خوانان میرزای شاهرودی اهل شهر شاهرود و میرزای کاشمری اهل شهر کاشمر ، در ماه های محرّم و صفر و یا در ایّام طول سال به روستای یام می آمدند و با تعزیه خوانان این روستا با هم به اجرای باشکوه مراسم شبیه خوانی می پرداختند . در بعضی از خانواده های این روستا ، مدّاحی و تعزیه و نوحه و مرثیه خوانی ارثی و ماندگار است .
مساجد :
روستای یام دارای دو مسجد به نام های جامع و صاحب اّمان (ع) و یک حسینیه می باشد .
هیئت :
مردم این روستا با دسته جات ی و زنجیرزنی در روز تاسوعا به آرامستان می روند و در شب های تاسوعا و عاشورا با هیئت ها به مساجد می روند و عزاداری می نمایند و در روز عاشورا به امام زاده روح ا. (ع) در نزدیکی روستا می روند و با سایر هیئت هایی که از روستاهای مجاور به آن جا می آیند اوقاتی را به سوگ می نشینند و تا ظهر به روستا برمی گردند و به مساجد و بعضی از منازل که تدارک ولیمه نمودند ، جهت پذیرایی می روند .
از زیبایی های هیئت ها ، حمل پارچه نویسی با ابزار عزا و پرچم های رنگین در بین و یا در پیشاپیش آن ها است .
راهپیمایی زیارت :
جمعی از مردم روستا در ایّام سوگواری آخر صفر در سالروز شهادت خاتم الانبیاء (ص) و امام حسن مجتبی (ع) ، پیاده به زیارت حضرت امام رضا (ع) به مشهد مقدّس می روند و از ثواب و فضیلت آن به فیض می رسند و همچنین بعضی در سالروز اربعین سیّدالشّهداء (ع) به کربلا و نجف همراه سایر مردم در راهپیمایی فرهنگی و زیارتی میلیونی شرکت می نمایند .
شام غریبان :
مردم در شب شام غریبان حسینی با دسته جات از مسجد صاحب اّمان (عج) به مسجد جامع می روند و با خواندن اشعار مربوطه عزاداری می کنند و در گذشته این عمل در بیابان صورت می گرفت که خیلی حزن انگیز بوده و هست .
هیئت حضرت علی اصغر (ع) :
این هیئت تشکیل شده از بچّه های ذکور با پوشیدن کفن در روز عاشورا سوگواری می نمایند و هر بیننده ای را به گریه و غم وا می دارد و حال و خاطرات کودکان کربلا را یادآوری می کند و متذکّر می شود .
اطعام حج :
کسانی که به حج مشرف می شوند بعد از مراجعت در مساجد به مردم طعام می دهند و سخنران این مجالس درباره ی حج مطالبی را بیان می کند .
اطعام سربازی :
کسانی که بعد از پایان وظیفه ی خدمت سربازی می آیند ، اولیای آنان به مردم روستا ولیمه می دهند .
مجالس :
این مجالس بین ن این روستا برگزار می شود و همراه با آیین مذهبی و نذورات می باشد . هر مجلسی به ویژه نه باید عاری از شبهه و ریا و خرافات و بدعت ها و انحرافات و منکرات و چشم و هم چشمی و اسراف باشد تا بابصیرت و اخلاص و تزکیه شده باشد .
شب نشینی :
دورهمی و شب نشینی از قدیم در شب های پاییز و به ویژه فصل زمستان که مشغله ی کاری کمتر است مرسوم بوده است که مردم به منازلیکدیگر می روند و لحظاتی را به خوشی و سرور می گذرانند و ان شاء ا. همیشه در خرّمی و شادی باشند .
عید نوروز :
مردم این روستا در عید نوروز به منازل یکدیگر می روند و با خوردن انواع شیرینی و تنقّلات و آجیل و بعضاً با صرف غذا اوقات خوشی را سپری می کنند و کینه و کدورت ها را از خود دور می نمایند . از خداوند ، اتّحاد و دوستی بین آنان را خواستاریم .
ورزش :
مردم این روستا در گذشته ورزش های سنّتی و محلّی و بومی از جمله کشتی انجام می دادند و اکنون بیشتر به کشتی علاقه دارند و در این ورزش خوب درخشیدند و کشتی گیران و پهلوانان و پیشکسوتان معروف تحویل جامعه ی ورزشی داده اند . بعضی از آنان آقایان : کربلایی ابراهیم پهلوان ندیمی - حاج حسین پورجعفر - محمّد خوش سیما - کربلایی علی زاهدی - صفر صفری - صفر پورجعفر - حاج علی صبح خیز - علی حسین خدابنده - کربلایی علی دولتخواه - کربلایی حمید خوش کلام - الیاس اسماعیلی - ناصر ندیمی - اصغر پولادی - اسماعیل ندیمی - احمد ندیمی - امیر خدابنده و .
در روستای یام در خانواده ی بعضی از کشتی گیران این ورزش موروثی است و چند نفر کشتی گیرند .
فرهنگ نام :
یام مأخوذ از مغولی ، اسب چاپار است . یدکی که در هر یک از منزل های بین راه نگهدارند تا قاصد و پیک به محض رسیدن به آن منزل اسب خود را بگذارند و بر آن سوار شود ؛ یامه هم گفته شده .
در این محل اسب ها و سایر وسایل پیک هایی که به خبوشان (شهر قوچان در قدیم خبوشان نام داشت .) رفت و آمد داشته اند ، نگهداری می شده و چاپار به خبوشان برده است .
چنگیزخان در سر راه ها ، منازل کاروانی به نام یام درست کرده تا در آن ها لوازم مسافرتی و لشکرها را از علوفه و علیق اسبان و مأکول و مشروب و چهارپایان حاضر داشته باشند و مخارج آن ها تومان ها که هر دو تومانی یک یام بدهند و اسبان و چاپار دولتی به اسم الاغ (قاطر هم بوده) در آن جا برای رساندن ایلچیان مهیّا باشد و هر سال این یام ها را تفتیش می کردند و نواقص آن ها را رفع می کردند .
آثار تاریخی :
روستای یام دارای قدمت می باشد و از آثار تاریخی باقی مانده ی آن مشخّص و معلوم است .
اهالی اوّلیّه ی آن از شروان شمال روسیه (شوروی سابق) به این ده کوچیده اند و بیش از چهارصد سال ، زبان آنان ترکی بود که بعداً عدّه ای کرد نیز این جا ساکن شده اند که از طایفه ی بادّلو بودند .
تپّه ای به نام شیخ حسن (شیخان) می گویند که حدود بیش از سیصد سال قبل به وجود آمده است و شاید خیلی قدیمی تر باشد و این تاریخ را از سنگی که از تپّه استخراج شده ذکر می کنند ؛ در این سنگ نوشته شده : عاشور ولد اصل قاریق» .
در گذشته در این جا درختان سپیدار و سنجد زیاد بود . درخت سنجدی با بیش از یکصد و پنجاه سال ، کهنسال ترین درختان میوه محسوب می شد و اکنون وجود ندارد . درختی به نام سرنگ نیز وجود دارد که مردم اعتقاد دارند این درخت عزیز است که قدمتش بیش از دویست سال می باشد .
در یام تپّه چاهی به نام سعد وقاص وجود دارد که به وسیله ی گروه های باستان شناسی تاکنون حفّاری هایی انجام شده و گروه های اخیر را رابرت سرپرستی و حسین بختیاری راهنمایی می کرده و آثاری از زیست انسان هایی در شش هزار سال پیش از اشکانیان و ساسانیان به دست آمده است . چگونگی نامگذاری چاه سعد وقاص مدارک مشخّصی ندارد .
تپّه ای در روستای یام است که چهار هکتار وسعت و هفتاد متر ارتفاع دارد و حالا بر اثر عوامل جوّی باد و باران و برف و تگرگ و . فرسایش یافته و ارتفاع آن کم شده است . می گویند چهار برادر به نام های خان جان بیک ، ذوالفقار خان ، بخت علی خان و محمّد خان در داخل این تپّه برای نگهداری دام های خود سوم هایی ایجاد کرده بودند و معتقدند که سوم به یوم و سپس به یام تبدیل شده است و یکی از وجه تسمیه های نام این روستا به این سبب بوده است و گویا این وجه تسمیه روستا در این مورد صحیح نیست .
تپّه ی روستای یام به شماره ی 16586 ثبت در فهرست آثار ملّی شده است و قدمت آن از نوسنگی به کلکوئیک مفرغ قدیم تاریخی قرون اوّلیّه ی اسلامی می باشد .
خندق دژ و حصار و قلعه باروی دفاعی چهار برجی خشتی و در اطراف آن جوی عریض برای آبگیری حفر شده که از نفوذ دشمن جلوگیری می کرد . اکنون ویرانه های آن باقی مانده و نیاز به مرمّت و بازسازی دارد . این اثر قدیمی و دارای قدمت است .
آثار تاریخی نشانه ی قدمت و زینت بخش تاریخ و فرهنگ کهن است و قدر و ارزش آن ها را دانسته و در حفظ و حراست آن ها کوشا بود . گردشگران برای آگاهی و اطّلاعات بیشتر از مناظر و دیدنی ها و منابع طبیعی و گردشگری و تاریخی و باصفا و سرسبز و . در هر منطقه وجود دارد ، از اهالی آن جا جستجو و پژوهش و اطّلاع حاصل نمایند .
(این روستا زادگاه بنده ی حقیر است و اطّلاعات و آگاهی دارم - تحقیقات و پژوهش محلّی و اهالی از معتمدین و معمّرین و مطّلعین روستا - فرهنگ عمید - تاریخ ایران از آغاز تا انقراض قاجاریه - سرزمین و مردم قوچان)
نیاز و پیشنهاد :
جهت تسهیل حمل و نقل و رفت و آمد با وسایل نقلیه ی جادّه ی شوسه در غرب روستا به جادّه ی آسفالت تا شهرستان فاروج که از زمین های مزروعی می گذرد نیاز به آسفالت دارد . - دوره ی کامل آموزشی دبیرستان . - کمک و مساعدت مالی جهت احیاء و ترویج و رونق صنایع دستی که موجب خودکفایی اقتصادی و اشتغال زایی می شود . - ایجاد مجموعه ی ورزشی و . - دو جادّه ی آسفالت که از شرق و غرب این روستا می گذرد و خیلی پر تردّد است و گاهی منجر به تصادف و خسارت مالی و جانی شده است و نیاز به عرض بیشتر و تعریض دارد .
کشاورزی و دامداری روستای یام مستعد تبدیل به قطب صنعتی کشاورزی و دامداری و فرآورده های کشاورزی و دامی و لبنی و سرمایه گذاری را دارد و تسهیلات آن فراهم شود . - لایروبی و احیای قنوات - توسعه و گسترش و افزایش بخش ها و خدمات درمانی و دیوارکشی اطراف خانه ی بهداشت - ایجاد کتابخانه - طرح انهار و زهکشی و سیمانی کردن جوی های آب جهت رفع و جلوگیری از هدررفت آب آبیاری کشاورزی و آبخیزداری - تعلیم و آموزش جهت بهبود و ارتقاء و ترقّی هرچه بیشتر محصولات کشاورزی و دامداری به کشاورزان و دامداران توسّط ارگان های ذیربط - باغات انگور بسیاری بر اثر بی آبی خشک نابود شده است و راه های احیاء و رفع موانع مساعدت و تسهیلات فراهم گردد . - رفع سایر نیازمندی های اهالی و . - مدفن مطهّر امامزاده جعفر (ع) در روستای یام تجلّی گاه نورانیّت و معنویّت و زیارتگاه شیعیان و عاشقان و دوستان آل رسول (ص) و امامت و اهل بیت (ع) و ائمه ی اطهار (ع) شده است و نیاز به مساعدت و کمک و مرمّت و بازسازی دارد که آستانی در شأن و منزلت این معصوم زاده (ع) جلیل القدر بنا گردد . - در فصول بارانی به خصوص در فصل زمستان سیل از روستاهای اطراف به رودخانه ی روستای یام عبور و جریان دارد و پل هم سطح بنا گردیده و به بنای پل غیر هم سطح و با ارتفاع مناسب نیاز دارد .
از حق تعالی عزیز و قدیر رحیم ، تندرستی و عافیت دین و دنیا و آخرت و سربلندی و عزّت روزافزون این روستا را مسئلت داریم . ان شاء ا. التعالی .
های ,ی ,، ,یام ,روستا ,ها ,است و ,روستای یام ,این روستا ,و در ,و از
درباره این سایت